Το ήμισυ του παγκόσμιου πληθυσμού (~ 5 δις) θα είναι μύωπες το 2050 !

Ο κόσμος πρέπει να προετοιμαστεί για μια ταχεία αύξηση στον αριθμό των μυώπων, σύμφωνα με μια μελέτη που προ-δημοσιεύθηκε χθές στο έγκριτο διεθνές περιοδικό Ophthalmology.*

 
CL_childrenΤο ήμισυ του παγκόσμιου πληθυσμού (περίπου πέντε δισεκατομμύρια) θα είναι μυωπικός το 2050, όταν ο παγκόσμιος πληθυσμός προβλέπεται να φτάσει κοντά στα 10 δισεκατομμύρια, με έως και το ένα πέμπτο από αυτά (ένα δισεκατομμύριο) να παρουσιάζει σημαντικά αυξημένο κίνδυνο τύφλωσης, αν οι σημερινές τάσεις συνεχιστούν, σύμφωνα με τους συγγραφείς της μελέτης από το Brien Holden Vision Ινστιτούτο του University of South Wales στην Αυστραλία.

Ο αριθμός των ασθενών με απώλεια όρασης από υψηλή μυωπία αναμένεται να αυξηθεί επτά φορές μεταξύ του 2000 και του 2050, με τη μυωπία να γίνεται μία από τις κυριότερες αιτίες μόνιμης τύφλωσης παγκοσμίως.

Η ταχεία αύξηση του επιπολασμού της μυωπίας σε παγκόσμιο επίπεδο αποδίδεται σε “περιβαλλοντικούς παράγοντες” (στον τρόπος ανατροφής), που συνοψίζονται κυρίως στις αλλαγές που έχουν προκύψει στον τρόπο ζωής των παιδιών σε συνδυασμό με την αποχή (το μειωμένο χρόνο) σε δραστηριότητες σε εξωτερικούς χώρους και αυξημένη κοντινή εργασία, μεταξύ άλλων παραγόντων”.

Τα ευρήματα δείχνουν ότι η μυωπία αποτελεί ένα σημαντικό πρόβλημα δημόσιας υγείας, που χρήζει άμεσο σχεδιασμό για ολοκληρωμένες υπηρεσίες φροντίδας της όρασης, απαραίτητες για τη διαχείριση της ταχείας αύξησης σε υψηλές μυωπίες (πενταπλάσια αύξηση από το 2000), μαζί με την ανάπτυξη μεθόδων για τον έλεγχο της εξέλιξης της μυωπίας , όπως η ορθοκερατολογία.

WEB_Poster_Pre-schΌπως τονίζεται από έναν συγγραφέα της δημοσίευσης, τον Kovin Naidoo, Διευθύνων Σύμβουλος της Brien Holden Vision Ινστιτούτο, “είναι επίσης αναγκαίο να διασφαλιστεί ότι τα παιδιά μας θα λαμβάνουν μια τακτική εξέταση όρασης από οπτομέτρη ή οφθαλμίατρο, κατά προτίμηση κάθε χρόνο, έτσι ώστε να μπορούν να χρησιμοποιηθούν προληπτικές στρατηγικές εάν είναι σε κίνδυνο.  Αυτές οι στρατηγικές μπορεί να περιλαμβάνουν αυξημένο χρόνο σε εξωτερικούς χώρους και μείωση του χρόνου που δαπανάται για κοντινές δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένων των ηλεκτρονικών συσκευών
που απαιτούν σταθερή εστίαση από κοντά, αλλά και νέες τεχνικές αντιμετώπισης, όπως η χρήση ορθοκερατολογικών φακών επαφής.

*Brien A. Holden, Timothy R. Fricke, David A. Wilson,  Monica Jong,  Kovin S. Naidoo, Padmaja Sankaridurg, Tien Y. Wong,  Thomas J. Naduvilath, Serge Resnikoff (2016). Global Prevalence of Myopia and High Myopia and Temporal Trends from 2000 through 2050. Ophthalmology: 1-7

Διαθλαστική χειρουργική: πόσα χρόνια λειτουργικής όρασης εξασφαλίζει;

Η διαθλαστική χειρουργική είναι το σύνολο των χειρουργικών τεχνικών που εφαρμόζονται εδώ και 20 χρόνια σε εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο για την διόρθωση διαθλαστικών ανωμαλιών της όρασης, όπως η μυωπία, η υπερμετρωπία και ο αστιγματισμός. Στην ουσία πρόκειται για επεμβάσεις στον κερατοειδή, που αλλάζουν την καμπυλότητά του, με σκοπό την “διόρθωση” της αξονικής εστίασης του οφθαλμού. Είναι σημαντικό να σημειωθεί, βεβαια, ότι η διαθλαστική χειρουργική “θεραπεύει” το σύμπτωμα (της μη ευκρινούς όρασης) και όχι την πάθηση, η οποία σήμερα γνωρίζουμε ότι οφείλεται στο αξονικό μήκος του οφθαλμού: το αξονικό μήκος του μυωπικού οφθαλμού είναι σχετικά πιο μεγάλο και εκείνο του υπερμετρωπικού οφθαλμού σχετικά πιο μικρό από τον εμμετρωπικό οφθαλμό.

Σε αντίθεση, η μή επεμβατική διόρθωση της αξονικής εστίασης του οφθαλμού με τα γυαλιά και τους φακούς επαφής, επιτυγχάνεται μέσω της αλλαγής της ισχύος του: γυαλιά και ΦΕ αρνητικής ισχύος χρησιμοποιούνται στους μυωπικούς οφθαλμούς και θετικής ισχύος στους υπερμετρωπικούς οφθαλμούς.

fem-to-second lasik surgeryΜετά από 20+ χρόνια συνεχούς έρευνας στο πεδίο της διαθλαστικής χειρουργικής, που για πρώτη φορά εφαρμόστηκε με την τεχνική LASIK στην Κρήτη από τον καθ. Ιωάννη Παλλήκαρη, και στην εξέλιξη της τεχνολογίας που χρησιμοποιείται στην επέμβαση (κερατόμοι, lasers), αλλά και στον προεγχειρητικό έλεγχο (τοπογράφοι, εκτροπόμετρα), έχουν σήμερα αναπυχθεί αρκετές και διαφορετικές τεχνικές (LASIK, PRK, LASEK/epi-LASIK, Smile κλπ), με σκοπό την επιλογή πάντα της τεχνικής που θα προσφέρει τη μεγαλύτερη ασφάλεια και το καλύτερο αποτέλεσμα για τις ανάγκες του κάθε ασθενή. Ίσως η σημαντικότερη εξέλιξη, έγκειται στην χρήση της τεχνολογίας femtosecond για την LASIK που απαλλάσσει από την χρήση του μαχαιριδίου για την δημιουργία του πετάλου (κρυμνού) και εκτελεί την τομή με απόλυτη ακρίβεια και με τις παραμέτρους που επιλέγει ο χειρουργός, ανάλογα με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του οφθαλμού του ασθενούς.

Οι παραπάνω τεχνολογικές βελτιώσεις έχουν περιορίσει σε σημαντικό βαθμό τις επιμέρους επιπλοκές (υπερ- ή υπο-διόρθωση, εκτασία, έκκεντρες επεμβάσεις, θάμβος και μείωση ευαισθησία στο κόντραστ λόγω μικρών οπτικών ζωνών και εισαγωγή σφαιρικής εκτροπής), ενώ έχουν κατά κάποιο βαθμό μειώσει τα συμπτώματα ξηροφθαλμίας, που συνεχίζουν όμως να παρατηρούνται σε ορισμένους ασθενείς.

Το μεγαλύτερο όμως μειονέκτημα της διαθλαστικής χειρουργικής σχετίζεται με τη διάρκεια ευκρινούς όρασης που εξασφαλίζει στον «πρώην» διοπτροφόρο.

Διαθλαστική Χειρουργική και Πρεσβυωπία

Είναι σήμερα γνωστό ότι η μυωπία εξελίσσεται ακόμα και στα μετα-εφηβικά χρόνια και σε πολλές περιπτώσεις δεν σταθεροποιείται ούτε κατά τη διάρκεια των πανεπιτημιακών σπουδών. Οι περισσότεροι υποψήφιοι, επομένως, καταλήγουν στην επιλογή της διαθλαστικής επέμβασης στην ηλικία των 25 με 35 ετών, με ένα μέσο όρο γύρω στα 30 έτη. Τα διαθλαστικά αποτελέσματα, στις περιπτώσεις που έχει γίνει σωστή επιλογή του ασθενή, εξασφαλίζουν επί το πλείστον ευκρινή όραση και απαλλαγή από γυαλιά ή φακούς επαφής, βελτιώνοντας την ποιότητα ζωής του ασθενή. Αυτό όμως που ίσως δεν έχει γίνει κατανοητό είναι ότι η πρεσβυωπία καραδοκεί και μέσα σε λίγο χρονικό διάστημα (και πιθανόν ακόμα πιο σύντομα για τις γυναίκες) θα απαιτηθεί επιπλέον διόρθωση για τις κοντινές ενασχολήσεις, που συνήθως εξασφαλίζεται με τα πρεσβυωπικά γυαλιά, μια και είναι αρκετά δύσκολο να εφαρμοστούν φακοί επαφής σε ένα χειρουργημενο κερατοειδή με επίπεδη καμπυλότητα. Αν και υπάρχουν κάποιες εναλλακτικές προσεγγίσεις, πχ «μονο-όραση» που επιτυγχάνεται με υπο-διόρθωση του ενός οφθαλμού, αυτές απλά μπορεί να καθυστερήσουν για λίγα χρόνια τα συμπτώματα της πρεσβυωπίας, ενώ μπορεί να προκαλέσουν άλλα προβλήματα όρασης, όπως κοπιωπία λόγω έλλειψης στερεοσκοπικής όρασης και διαταραχές στο σύστημα σύγκλισης/προσαρμογής).

Διαθλαστική Χειρουργική και Καταρράκτης

Σημαντικότατα όμως είναι τα στοιχεία που καταγράφηκαν από το Ευρωπαϊκό Μητρώο Αποτελεσμάτων Ποιότητας στον Καταρράκτη και στη Διαθλαστική Χειρουργική (EUREQUO – European Registry of Quality Outcomes for Cataract and Refractive Surgery), που συστάθηκε πριν λίγα χρόνια από την Ευρωπαϊκή Εταιρεία Καταρράκτη και Διαθλαστικής Χειρουργικής (ESCRS). Σύμφωνα με αυτά, οι ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε διαθλαστική χειρουργική οδηγούνται σε χειρουργική επέμβαση καταρράκτη κατά μέσο όρο 12 χρόνια νωρίτερα από ότι οι άλλοι ασθενείς, ενώ παράλληλα έχουν υψηλότερο κίνδυνο να καταλήξουν σε μειωμένη όραση μετά από την αφαίρεση καταρράκτη. Τα στοιχεία παρουσιάστηκαν αυτές τις μέρες στην ετήσια συνάντηση της Διεθνούς Εταιρείας Διαθλαστικής Χειρουργικής στο Λας Βέγκας των ΗΠΑ από την οφθαλμίατρο Sonia Manning (Δουβλίνο, Ιρλανδία). Η ανάλυση περιελάμβανε 592.978 ασθενείς χωρίς προηγούμενη διαθλαστική χειρουργική και 880 ασθενείς με προηγούμενη διαθλαστική χειρουργική.

Αυτά τα στοιχεία προκαλούν μια αρχική έκπληξη, γιατί απλά δεν υπήρχε προηγούμενο ιστορικό ! Οι διαθλαστικές επεμβάσεις έχουν ξεκινήσει εδώ και 20-22 χρόνια, οπότε οι πρώτοι ασθενείς φτάνουν τώρα στην ηλικία που εμφανίζεται καταρράκτης. Πιο συγκεκριμένα, η μέση ηλικία κατά την επέμβαση καταρράκτη ήταν 62 έτη για την ομάδα ασθενών που είχαν υποβληθεί σε διαθλαστική χειρουργική σε σύγκριση με 74 έτη για την ομάδα ασθενών που δεν είχαν υποβληθεί σε καμία άλλη επέμβαση. Αν και δεν είναι ακόμα γνωστοί οι λόγοι που μπορεί να οδηγήσουν σε αυτή την εξέλιξη, οι κυριότεροι φαίνεται να είναι “οπτικοί”: οι ασθενείς μετά από διαθλαστική χειρουργική, λόγω της μικρής μείωσης στην ευαισθησία αντίθεσης (λόγω της αυξημένης σφαιρικής εκτροπής και άλλων εκτροπών) έχουν πιθανότατα μικρότερη ανοχή στην οπτική θόλωση, που προκαλείται από τον καταρράκτη. Επίσης, είναι γνωστό οτι οι μύωπες αναπτύσσουν καταρράκτη νωρίτερα από τις άλλες διαθλαστικές ομάδες, και για αυτό δεν πρέπει να λησμονούμε ότι ο οφθαλμός, ακόμα και μετά τη διαθλαστική επέμβαση, παραμένει μυωπικός. Τέλος, είναι επίσης πιθανό ότι η ίδια η διαθλαστική χειρουργική με τη χρήση λέιζερ μπορεί να είναι καταρρακτογενή, χωρις συμπτώματα αρχικά, τα οποία γίνονται εμφανή με τη γήρανση του φακού.

Η μειωμένη όραση, τώρα, που παρατηρείται μετά την εγχείρηση καταρράκτη στους ασθενείς που έχουν υποστεί διαθλαστική χειρουργική, μπορεί να οφείλεται στην συνολικά σημαντικά αυξημένη θετική σφαιρική εκτροπή, λόγω της προσθήκης ενός ενδοφακού με θετική σφαιρική εκτροπή σε ένα κερατοειδή που έχει ήδη αυξημένη θετική εκτροπή και σε άλλες οπτικές “μικρο-αλλοιώσεις” που προκαλούνται από τη διαθλαστική χειρουργική, όπως η κόμη (coma). Να σημειωθεί, ότι λογικά οι ασθενείς που υποβλήθηκαν σε καταρράκτη στη μελέτη ήταν από τους πρώτους χρονολογικά που είχαν υποβληθεί σε διαθλαστική χειρουργική και για αυτό ίσως κάποιος θα ανέμενε βελτιωμένα αποτελέσματα στις πιο πρόσφατες περιπτώσεις.

Κρίνεται επομένως απαραίτητο να συμβουλεύουμε τους υποψήφιους για διαθλαστική χειρουργική, ότι η ευκρινή όραση που αποκτούν μετά την επέμβαση πιθανόν θα έχει περιορισμένη διάρκεια, ανάλογα με την ηλικία τους κατά την επέμβαση, όσο αφορά την απαλλαγή τους από γυαλιά. Στα 40 με 45 έτη η διόρθωσή δεν θα καλύπτει τα συμπτώματα της πρεσβυωπίας και για αυτό θα είναι αναγκαία κάποια επιπλέον διόρθωση με γυαλιά για τις κοντινές δραστηριότητες. Επίσης, είναι πιθανόν να χρειαστεί να υποβληθούν σε εγχείρηση καταρράκτη σχετικά νωρίς, ενώ έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να παρουσιάσουν μειωμένη οπτική οξύτητα μετά από την επέμβαση καταρράκτη.

Παγκόσμια ημέρα όρασης

Η Παγκόσμια Ημέρα Όρασης (κατά της Τύφλωσης) γιορτάζεται κάθε χρόνο τη δεύτερη Πέμπτη κάθε Οκτωβρίου, με πρωτοβουλία της Διεθνούς Επιτροπής για την Πρόληψη της Τύφλωσης, σε συνεργασία με την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας (WHO). Στόχος των δύο οργανώσεων είναι να στρέψουν το παγκόσμιο ενδιαφέρον στο πρόβλημα της τύφλωσης και τις επιπτώσεις του στον πάσχοντα πληθυσμό και το δημόσια υγεία.

Τα αποτελέσματα προσφάτων επιδημιολογικών μελετών δείχνουν ότι ο αριθμός των ατόμων με προβλήματα όρασης (από οφθαλμικές διαταραχές) ανέρχεται σε περίπου 285 εκατομμύρια (το 65% των οποίων είναι ηλικίας άνω των 50 ετών). Από αυτούς, τα 246 εκατομμύρια έχουν χαμηλή όραση (63% άνω των 50 ετών) και 39 εκατομμύρια υπολογίζεται ότι είναι οι τυφλοί (82% πάνω από 50).

Η πρώτη παγκόσμια έρευνα για το μέγεθος και τα αίτια των προβλημάτων όρασης βασίστηκε σε στοιχεία του παγκόσμιου πληθυσμού το 1990, εκτιμώντας τον αριθμό των τυφλών σε 38 εκατομμύρια. Η εκτίμηση το 1996 αυξήθηκε σε 45 εκατομμύρια τυφλούς, και προβλέπεται να αγγίξει τα 76 εκατομμύρια το 2020, διπλασιάζοντας τον αριθμό των ατόμων με τύφλωση σε τρεις δεκαετίες.

Ο πίνακας παρουσιάζει την γεωγραφική κατανομή των ατόμων με σημαντικά προβλήματα όρασης και των τυφλών όλων των ηλικιών στις έξι περιοχές του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO).

Ο αναπληρωτής καθηγητής Οφθαλμολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης και μέλος της Παγκόσμιας Ομάδας Εμπειρογνωμόνων για Πάθήσεις της Όρασης Μιλτιάδης Τσιλιμπάρης τονίζει ότι, παρά την πρόοδο που έχει σημειωθεί στις χειρουργικές τεχνικές σε πολλές χώρες κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, ο καταρράκτης (47,9%, 2004 WHO statistics) εξακολουθεί να είναι η κύρια αιτία των προβλημάτων που οδηγούν στην απώλεια της όρασης σε όλες τις περιοχές του κόσμου, εκτός από τις ανεπτυγμένες χώρες. Άλλες κύριες αιτίες των προβλημάτων όρασης είναι το γλαύκωμα (12,3%), η ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας (8,7%), θολερότητες του κερατοειδή χιτώνα (5,1%), η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια (4,8%), η παιδική τύφλωση (3,9%) και το τράχωμα (3,6%), το οποίο αποτελεί τη δεύτερη αιτία τύφλωσης στις αναπτυσσόμενες χώρες.

Σήμερα εκτιμάται ότι στο 80% των παραπάνω περιπτώσεων τύφλωσης, ιδιαίτερα στις αναπτυσσόμενες περιοχές, θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί και αυτό το ποσοστό αποτελεί στόχο της πρωτοβουλίας «Δικαίωμα στην Όραση» (Fight for Sight) μέχρι το έτος 2020. Εξαίρεση αποτελεί ίσως η ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας, που χαρακτηρίζεται ως η πάθηση των ηλικιωμένων. Η έλλειψη και η ανισότητα της πρόσβασης σε υπηρεσίες πρόληψης και υγιεινής των ματιών σε αυτές τις περιοχές του κόσμου περιορίζει τα οφέλη που θα μπορούσαν οι πάσχοντες να είχαν από τις σύγχρονες ιατρικές εξελίξεις ενώ εκμηδενίζει τις πιθανότητες πρόληψης.

Ο Δρ Σωτήρης Πλαΐνης, στέλεχος της ερευνητικής ομάδας του Πανεπιστημίου Κρήτης και επίτιμος λέκτορας του Πανεπιστημίου Μαντσεστερ, σημειώνει ότι στα ποσοστά του πίνακα αν και συνυπολογίζονται διαταραχές που μπορεί να οφείλονται σε διαθλαστικά σφάλματα, και κυρίως τη μυωπία που έχει πάρει μορφές επιδημίες στις χώρες της Ανατολικής Ασίας, δεν συμπεριλαμβάνονται προβλήματα που αντιμετωπίζουν άτομα με υγιείς οφθαλμούς, λόγω έλλειψης πρόσβασης σε υπηρεσίες εξέτασης και διόρθωσης (με γυαλιά, φακούς κ.λπ.) των διαθλαστικών τους σφαλμάτων. Παρομοίως, η πρεσβυωπία που εμφανίζεται στην πλειοψηφία του πληθυσμού στην παραγωγική ηλικία των 40-45 ετών, και δυσχεραίνει τις δραστηριότητες που απαιτούν ενδιάμεση και κοντινή όραση, δεν συγκαταλέγεται στις παθήσεις που οδηγούν σε διαταραχές της όρασης. Πρόσφατες έρευνες υπολόγισαν τον παγκόσμιο πληθυσμό των πρεσβυώπων σε 1,2 με 1,5 δισεκατομμύρια, εκτιμώντας σε 600 εκατομμύρια τους πρεσβύωπες που παρουσιάζουν σημαντικά μειωμένη ποιότητα όρασης λόγω έλλειψης γυαλιών.

Κοινωνικο-οικονομικές προεκτάσεις και πρόληψη της τύφλωσης
Η έλλειψη της οικονομικής ανάπτυξης είναι ένας παράγοντας που επιδεινώνει τη συχνότητα εμφάνισης των διαταραχών της όρασης. Για το λόγο αυτό, τα προγράμματα πρόληψης τύφλωσης πρέπει να ασχοληθούν όχι μόνο με τον περιορισμό της τύφλωσης που μπορεί να αποφευχθεί αλλά και με την ταυτόχρονη οικονομική ανάπτυξη. Το κόστος της αποκατάστασης και της περίθαλψης που παρέχεται σε άτομα με προβλήματα όρασης είναι τα πιο προφανή. Λιγότερο εμφανείς, αλλά εξίσου σημαντικές ωστόσο, είναι οι έμμεσες δαπάνες που προκύπτουν από την απώλεια της παραγωγικότητας αυτών των ατόμων.

Κερατόκωνος: σύγχρονες τεχνικές διάγνωσης και αντιμετώπισης

Δημογραφικά στοιχεία

Ο κερατόκωνος είναι μια πάθηση της πρόσθιας επιφάνειας του οφθαλμού, του κερατοειδή, με τη συχνότητα εμφάνισης να ποικίλει σε διαφορετικούς πληθυσμούς μεταξύ 1/500 με 1/1000. Επηρεάζει δηλαδή περίπου 12.000 με 25.000 συνανθρώπους μας στην Ελλάδα αν και ο αριθμός είναι ίσως υποεκτιμημένος λόγω της απουσίας, μέχρι πρόσφατα, κατάλληλου εξοπλισμού για την ανίχνευση της νόσου σε πρώιμα στάδια. Αν και δεν είναι ξεκάθαρο εάν υπάρχει συσχέτιση της εμφάνισης της νόσου με το φύλο, έχει εκτιμηθεί ότι οι γυναίκες εμφανίζουν υψηλότερη συχνότητα οικογενειακού ιστορικού κερατοκώνου και πιο έντονη υποκειμενική συμπτωματολογία.

Ο κερατοειδής

Ο κερατοειδής αποτελεί τον πρόσθιο διαφανή χιτώνα και την ισχυρότερη διαθλαστική επιφάνεια του οφθαλμού (περίπου 40-45 διοπτρίες), συμμετέχοντας κατά τα 2/3 στη συνολική ισχύ ενός εμμετρωπικού οφθαλμού. Αυτό επιτυγχάνεται μέσω των δύο επιφανειών του, μιας κυρτής και μιας κοίλης, ενώ το πάχος του είναι κατά μέσο όρο 520 μm στο κέντρο και 650 – 1000 μm στην περιφέρεια. Οι διαστάσεις του κερατοειδή πλησιάζουν τις φυσιολογικές τιμές αυτών του ενήλικα σχεδόν από τον 6ο μήνα, η φυσιολογική ανάπτυξή του όμως ολοκληρώνεται κατά το 6ο έτος της ζωής. 

Τι είναι ο κερατόκωνος ;

keratoconusΟ κερατόκωνος είναι μια διαταραχή στην οποία ο κερατοειδής λεπταίνει με αποτέλεσμα να γίνεται πιο εύκαμπτος και να παραμορφώνεται, παρουσιάζοντας κωνική προεκβολή (εκτασία), που συνήθως εντοπίζεται στην παρακεντρική περιοχή του και προς τα κάτω (βλ. διπλανή εικόνα). Εμφανίζεται στην εφηβεία και συνήθως ακολουθεί εξελικτική πορεία μέχρι περίπου την 3η ή 4η δεκαετία της ζωής, οπότε και σταθεροποιείται. Η έναρξη είναι πιθανόν να καθυστερήσει, ενώ η εξέλιξη μπορεί να σταματήσει σε οποιαδήποτε ηλικία. Προσβάλει και τους δύο οφθαλμούς σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις αλλά η προσβολή είναι ασύμμετρη επειδή η εξέλιξη στα δύο μάτια δεν είναι όμοια. Λόγω της εκτασίας, η ισχύς του κερατοειδή αυξάνεται ανομοιόμορφα για αυτό τα χαρακτηριστικότερα οπτικά συμπτώματα είναι ο ανώμαλος αστιγματισμός και η ασταθής διάθλαση, ακόμα και μέσα στη διάρκεια της ημέρας λόγω των συνεχών μεταβολών του μεγέθους της κόρης. Ως αποτέλεσμα, η όραση του ασθενή παρουσιάζει μεταβολές ανάλογα με τις συνθήκες φωτισμού, την βλεμματική του θέση κλπ.

 Από τι προκαλείται ο κερατόκωνος;

Ο κερατόκωνος αποτελεί μια πολυπαραγοντική πάθηση, στην ανάπτυξη της οποίας συμβάλλουν τόσο γενετικοί όσο και περιβαλλοντικοί παράγοντες. Ενώ ο κερατόκωνος εμφανίζεται συνήθως σποραδικά, έχει καταγραφεί ένα ποσοστό περίπου 25% με θετικό ιστορικό κερατόκωνου, υποδηλώνοντας πως η κληρονομικότητα παίζει σημαντικό ρόλο στην εμφάνιση του κερατόκωνου. Πιστεύεται, ότι αυτό που κληρονομείται ουσιαστικά είναι η προδιάθεση για την ανάπτυξη του κερατοκώνου, ενώ για την κλινική εμφάνιση της νόσου είναι απαραίτητη η συνύπαρξη περιβαλλοντικών παραγόντων. Επιπλέον, έχει προταθεί ότι οι ορμονικές μεταβολές που συμβαίνουν στη διάρκεια της εφηβείας επηρεάζουν την ανατομία και τις μηχανικές ιδιότητες του κερατοειδή και πιθανότατα εμπλέκονται στην εκδήλωση του κερατοκώνου.

Ο κερατόκωνος συνδέεται, ακόμη, με νοσήματα του συνδετικού ιστού, όπως η πρόπτωση μιτροειδούς βαλβίδας και το σύνδρομο Marfan. Ο μηχανισμός αυτής της συσχέτισης πιθανώς εμπλέκει τοπική δυσλειτουργία στο μεταβολισμό των ινιδίων κολλαγόνου που συνθέτουν το στρώμα, την κύρια στιβάδα του φυσιολογικού κερατοειδή, που αποτελεί το 90% του πάχους του. Έχει διαπιστωθεί ότι ο διαβήτης πιθανόν αναστέλλει την εμφάνιση ή επιβραδύνει την εξέλιξη του κερατοκώνου, «σκληραίνοντας» τον κερατοειδή, προκαλώντας διασύνδεση των ινιδίων του κολλαγόνου του στρώματος (βλ. παρακάτω corneal cross-linking).

Ο κερατόκωνος φαίνεται επίσης να συνδέεται στενά με το χρόνιο τρίψιμο των οφθαλμών, μια συνήθεια πολύ κοινή στους ασθενείς με κερατόκωνο, που γίνεται πολύ συχνά και παρατεταμένα και με άσκηση δεκαπλάσιας δύναμης από το φυσιολογικό. Διάφοροι μηχανισμοί έχουν προταθεί για να εξηγήσουν τη σχέση μεταξύ τριψίματος οφθαλμών και κερατόκωνου, και αν το τρίψιμο, που πιθανόν να συνοδεύεται και από ατοπική αλλεργία, αποτελεί αιτιογενή παράγοντα ή χαρακτηρίζει μία αντίδραση στη φαγούρα και τον ερεθισμό των ματιών. Οι περισσότερες μελέτες καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι παρόλο που το τρίψιμο των οφθαλμών αποτελεί ένα σημαντικό παράγοντα δεν μπορεί να θεωρηθεί ως η αιτία που προκαλεί την ανάπτυξη της πάθησης.

 Διάγνωση του κερατόκωνου

Οι σύγχρονες απεικονιστικές μέθοδοι, που διαθέτει το νοσοκομείο, όπως η χρήση κερατοειδικού τοπογράφου, η τρισδιάστατη απεικόνιση και παχυμετρία με το σύστημα Pentacam και με Οπτική τομογραφία συνοχής (OCT), έχουν συμβάλει σημαντικά στη διάγνωση και στην παρακολούθηση της εξέλιξης του κερατόκωνου.

corneal topographyΣημαντικότατο όμως παράγοντα στη διάγνωση αλλα κυρίως στην αποκατάσταση του κερατόκωνου αποτελεί το εξειδικευμένο προσωπικό της κλινικής με πολύχρονη κλινική εμπειρία και έρευνα στον κερατόκωνο. Είναι ευνόητο ότι αν ο κάθε οφθαλμίατρος και οπτομέτρης στην Ελλάδα ερχόταν σε επαφή με κερατοκωνικούς ασθενείς θα του αναλογούσαν 2 με 4 ασθενείς το χρόνο! Αντιθέτως το ιατρικό προσωπικό του νοσοκομείου έχει αντιμετωπίσει εκατοντάδες περιπτώσεις ασθενών με κερατόκωνο από την εποχή που η διάγνωση στηρίζονταν στη διάθλαση, τα κερατομετρικά δεδομένα και τη σκιασκοπία. Μάλιστα, η εξέλιξη της διάθλασης, και κυρίως τους αστιγματισμού, αποτελεί και σημαντικό παράγοντα πρόγνωσης της ωφέλιμης όρασης του ασθενή με τους διαφορετικούς τρόπους αντιμετώπισης της πάθησης.

Αντιμετώπιση του κερατόκωνου

keratoconic lensΔυστυχώς, η πραγματικότητα είναι ότι πολλοί ασθενείς με κερατόκωνο δίνουν καθημερινό αγώνα για να διεκπεραιώσουν τις δραστηριότητες λόγω ακατάλληλων επιλογών θεραπείας ή συμβουλών. Για αυτό είναι πολύ σημαντικό να έρθουν σε επαφή με έναν οφθαλμίατρο που έχει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση του κερατόκωνου. Επίσης, καθώς οι φακοί επαφής αποτελούν συχνά τον καλύτερο τρόπο διόρθωσης της όρασης σε κερατόκωνο, είναι σημαντικό να κλείσουν ένα ραντεβού και με έναν οπτομέτρη που ειδικεύεται σε φακούς επαφής.

Παλαιότερα, οι περισσότεροι ασθενείς με κερατόκωνο είχαν την εντύπωση ότι η μόνη διαθέσιμη μέθοδος θεραπείας ήταν η μεταμόσχευση κερατοειδούς. Σήμερα, υπάρχει διάχυτη η αντίληψη, λόγω συχνών πρόσφατων δημοσιεύσεων σε εφημερίδες και ιστοσελίδες υγείας, ότι ο κερατόκωνος θεραπεύεται με τη μέθοδο “διασύνδεσης των ινών κολλαγόνου” (corneal crοss-linking). Στην πραγματικότητα, οι περισσότερες κλινικές μελέτες καταλήγουν ότι η όραση έως και το 95% των ασθενών με κερατόκωνο μπορεί να φτάσει σε ικανοποιητικά επίπεδα είτε με γυαλιά (στα πρώιμα στάδιά του, όπου τα επίπεδα ανώμαλου αστιγματισμού είναι χαμηλά), είτε επί το πλείστον με εξατομικευμένους φακούς επαφής. Μόνο σε ελάχιστες περιπτώσεις απαιτείται χειρουργική αντιμετώπιση (π.χ. ένθεση ειδικών κερατοειδικών δακτυλίων) ή μεταμόσχευση. Αν η μεταμόσχευση κερατοειδή κριθεί τελικά απαραίτητη, το ποσοστό επιτυχίας της σήμερα είναι μεγαλύτερο από 95% όταν πραγματοποιείται από έναν έμπειρο χειρουργό του κερατοειδή. Πάντως, το 30-40% των ανθρώπων που έχουν μεταμοσχευμένο κερατοειδή θα χρειαστεί και πάλι κάποια μορφή διόρθωσης με φακούς επαφής ή γυαλιά για τη βέλτιστη διόρθωση της όρασής του.

Διασύνδεση των ινών κολλαγόνου του κερατοειδή (corneal crοss-linking, CXL)

Μια νέα, πολλά υποσχόμενη μέθοδος, που προστέθηκε στην «εργαλειοθήκη» των μεθόδων αντιμετώπισης του κερατόκωνου, και μπορεί να ανακόψει την εξελικτική πορεία της νόσου, όταν εφαρμόζεται έγκαιρα και σωστά, είναι η διασύνδεση του κολλαγόνου με ριβοφλαβίνη (cross-linking , CXL). Σε αυτή τη μέθοδο εφαρμόζεται τοπικά στον κερατοειδή ειδικό διάλυμα ριβοφλαβίνης και στη συνέχεια υπεριώδης ακτινοβολία UV-A για περίπου 30 λεπτά. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία νέων δεσμών ανάμεσα στις ίνες κολλαγόνου που περιέχει ο κερατοειδής και την αύξηση της σταθερότητάς του και της αντοχής του (κατά περίπου 3 φορές).

cross linkingΒέβαια, παρατηρείται τελευταία μια τάση από αρκετά κέντρα στην Ελλάδα άμεσης παραπομπής για CXL στη διαχείριση κερατόκωνου σε νέους ασθενείς, χωρίς να υπάρχουν οι απαραίτητες ενδείξεις της εξέλιξης της νόσου. Επειδή είναι γνωστό ότι ασθενείς ηλικίας άνω των 25 ετών έχουν λίγες πιθανότητες να παρουσιάσουν εξέλιξη της νόσου καλό θα ήταν να έπαιρναν μια δεύτερη ιατρική γνωμοδότηση πρωτού προβούν σε CXL το οποίο μπορεί να ελογχεύει κινδύνους. Να σημειωθεί οτι αν και η τεχνική CXL έχει εφαρμοστεί για πρώτη φορά το 1998 από τον καθηγητή Gregor Wollensak στην Πανεπιστημιακή Οφθαλμολογική κλινική της Δρέσδης, δεν έχει λαβει ακόμα αδειοδότηση από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) των ΗΠΑ. Ένας λόγος που οι πραγματοποιούνται ακόμα «κλινικές δοκιμές» είναι τα διάφορα κλινικά πρωτόκολλα εφαρμογής CXL που έχουν προταθεί (σε διάφορες χώρες, συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας), αλλά δεν έχουν πλήρως εκτιμηθεί για την ασφάλειά τους, στα οποία η διαδικασία τροποποιείται, με σκοπό την επιτάχυνσή της (π.χ. χρήση μεγαλύτερης σε ένταση ακτινοβολίας σε μικρότερο χρονικό διάστημα) ή του χρόνου επούλωσης (αφαίρεση ή όχι του κερατοειδικού επιθηλίου κατά την ακτινοβόληση). Συνοψίζοντας, δεν θα πρέπει να αγνοηθεί ότι η χρήση της τεχνικής CXL έχει περιορίσει την ανάγκη για κερατοπλαστική στην αντιμετώπιση του κερατόκωνου, όπως και σε περιπτώσεις εκτασίας μετά από διαθλαστική χειρουργική.

Πιο πρόσφατη είναι η διαδικασία που συνδυάζει την τεχνική CXL με τοπογραφικά καθοδηγούμενη επιφανειακή χρήση λέιζερ για την αφαίρεση ιστού και την μείωση του ανώμαλου αστιγματισμού. Αν και διαφαίνεται ότι η τεχνική μπορεί να οδηγήσει σε υποσχόμενα αποτελέσματα, πρέπει να σημειωθεί ότι βρίσκεται ακόμα σε πειραματικό στάδιο και ενδείκνυται μόνο σε ασθενείς που έχουν δυσανεξία σε φακούς επαφής και των οποίων η εξέλιξη του κερατόκωνου είναι σχετικά ήπια έως μέτρια. Πιστεύουμε ότι, έως ότου η διαδικασία αυτή καθιερωθεί από έγκριτες κλινικές μελέτες όσο αφορά για τα ασφαλή και ακριβή αποτελέσματά της, θα πρέπει να εφαρμόζεται με πολλή μεγάλη προσοχή, επειδή θα μπορούσε να αποτελέσει ένα fast-track (επιταχυντή) για μια μεταμόσχευση κερατοειδούς λόγω της περαιτέρω λέπτυνσης του ήδη λεπτού κερατοειδή από το λέιζερ.

Σύγχρονες τεχνικές μεταμόσχευσεις κερατοειδή

Αν όλα τα παραπάνω έχουν αποτύχει και η μόνη επιλογή είναι μια μεταμόσχευση κερατοειδούς, τα καλά νέα είναι ότι σήμερα υπάρχουν διαθέσιμες νέες τεχνικές μεταμόσχευσης.

corneal transplantΗ σύγχρονη προσέγγιση εξασφαλίζει την μεταμόσχευση μόνο μερικών στρωμάτων (μερικό πάχος) του κερατοειδή (Lamellar) και όχι όλου του κερατοειδή στο σύνολό του. Αυτό σημαίνει ότι δεν χρειάζονται ράμματα σε ορισμένες περιπτώσεις ενώ το μόσχευμα παρουσιάζει μεγαλύτερα ποσοστά επιτυχίας. Επιπλέον λέιζερ τελευταία γενιάς με παλμούς γρηγορότερους από 10-15 δευτερόλεπτα (Femtosecond λέιζερ) μπορούν να χρησιμοποιηθούν αντί της χειρουργικής λεπίδας κατά τη διάρκεια της διαδικασίας μεταμόσχευσης, και να δημιουργήσουν ειδικές τομές (π.χ. ζιγκ-ζαγκ τομές) επιτρέποντας στο μόσχευμα του δότη να ταιριάζει περισσότερο με τον κερατοειδή του ασθενή και εξασφαλίζοντας μεγαλύτερη ασφάλεια και γρηγορότερη μεταχειρουργική «επούλωση».

Η τελευταία περιοχή της έρευνας σε τεχνικές μοσχεύματος κερατοειδή περιλαμβάνει καλλιέργεια κυττάρων έξω από το σώμα και στη συνέχεια έγχυση μέσα στον οφθαλμό, όπου τα κύτταρα βρίσκουν το δρόμο τους προς την πίσω επιφάνεια του κερατοειδή. Αυτό αποτελεί σημαντική είδηση ​​για όσους πάσχουν από ορισμένες παθήσεις του κερατοειδή, όπως η νόσος του Fuchs, αλλά δεν φαίνεται να έχει εφαρμογή για τον κερατόκωνο όπου το σύνολο του κερατοειδή του πάσχοντος επηρεάζεται.

Σωτήρης Πλαΐνης, MSc, PhD, FBCLA

Γυαλιά ηλίου: Oδηγοί με δυσχρωματοψία κινδυνεύουν

Επειδή το καλοκαίρι έφτασε και η χρήση των γυαλιών ηλίου γίνεται ολοένα και πιο απαραίτητη θα πρέπει να επισημανθεί ότι πρόσφατη έρευνα* από τα Πανεπιστήμια New South Wales και Queensland University of Technology της Αυστραλίας έδειξε ότι οι οδηγοί με γεννετικές διαταραχές στην αντίληψη των χρωμάτων (που αποτελούν περίπου το 8% του πληθυσμού των ανδρών) πρέπει να προσέχουν ιδιαίτερα όταν επιλέγουν γυαλιά ηλίου!! Η λανθασμένη επιλογή μπορεί να προκαλέσει παρερμήνευση ή καθυστέρηση στην αναγνώριση των φωτεινών σηματοδοτών, με τις αποδεδειγμένα επικίνδυνες συνέπειες.

Η έρευνα επισημαίνει ότι ορισμένοι χρωματισμοί γυαλιών ηλίου, οι οποίοι σήμερα προτείνονται για χρήση από οδηγούς και αναβάτες κι έχουν πιστοποίηση απο την Ε.Ε., όταν συνδυάζονται με τη “διαταραγμένη” χρωματική αντίληψη αυτών των ανθρώπων, προκαλούν σημαντική μείωση στην ικανότητα αναγνώρισης των φωτεινών σηματοδοτών. Εκ πρώτης όψεως τα παραπάνω αποτελέσματα καθιστούν ορισμένα γυαλιά ηλίου ως υψηλού κινδύνου. Είναι ήδη γνωστό από προηγούμενες έρευνες ότι οδηγοί με συγγενείς διαταραχές στην έγχρωμη όρασή τους, χρειάζονται περισσότερο χρόνο αντίδρασης για την αποφυγή πιθανών κινδύνων, σε σχέση με αυτούς που έχουν φυσιολογική τριχρωματική όραση. Να σημειωθεί ότι το πρόβλημα είναι έντονο όταν υπάρχει συνδυασμός παραπλήσιων χρωμάτων: οδηγοί που πάσχουν από δευτερανοπία (έλλειψη της χρωστικής για τα “πράσινα” κωνία) εμφανίζουν μεγαλύτερα προβλήματα στην αναγνώριση των κόκκινων σηματοδοτών όταν φοράνε γυαλιά με κόκκινο-καφέ ή πράσινο-καφέ χρωματισμό. Οδηγοί με πρωτανοπία (έλλειψη της χρωστικής για τα “κόκκινα” κωνία) εμφανίζουν προβλήματα στην αναγνώριση των πράσινων σηματοδοτών όταν φοράνε πράσινους φακούς και των κόκκινων φωτεινών σηματοδοτών όταν φοράνε φακούς με κόκκινο ή καφέ χρωματισμό. Όλοι εμφανίζουν προβλήματα αναγνώρισης των πορτοκαλί σηματοδοτών όταν φοράνε φακούς με πράσινο ή πρασινο-κίτρινο χρωματισμό.

color-blindness_driving
Ολοκληρώνοντας προτείνεται οι οδηγοί που έχουν διαγνωστεί με προβλήματα δυσχρωματοψίας να συμβουλεύονται τον οφθαλμίατρο ή τον οπτικό τους για την αγορά κατάλληλων γυαλιών ηλίου. Αν λάβουμε υπόψιν μας ότι οι νέοι άνδρες αποτελούν ήδη οδηγούς υψηλού κινδύνου, αυτή η έρευνα πρέπει να απασχολήσει τις αρχές και τους φορείς που εμπλέκονται με την οδική ασφάλεια.

*Τα αποτελέσματα της έρευνας δημοσιεύτηκαν τον Απρίλιο του 2009 στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό “Optometry and Vision Science”.

Πως να αποφύγετε τους κινδύνους από τη χρήση των Φακών Επαφής

Tο τελευταίο διάστημα στο Moorfields Eye Ηospital, την μεγαλύτερη οφθαλμολογική κλινική στη Βρετανία, έχουν παρατηρήσει σημαντική αύξηση στον αριθμό των περιστατικών με οφθαλμικές μολύνσεις λόγω της χρήσης φακών επαφής.
acanthameoba after coloured CL use

Το 2014 στο συγκεκριμένο νοσοκομείο αντιμετωπίστηκαν 60 νέα περιστατικά, τρεις φορές περισσότερα από ότι συνήθως, της κερατίτιδας που προκαλείται από την ακανθαμοιβάδα, ενός επικίνδυνου μικροοργανισμού που βρίσκεται στο νερό και συνήθως προκαλεί μόνιμα προβλήματα στην όραση ή ακόμα και τύφλωση.

Είναι γνωστό ότι βακτήρια, μύκητες και μικροοργανισμοί μπορούν να προσκολλήσacanthamoebaουν στους φακούς επαφής και να προκαλέσουν έντονο ερεθισμό, πόνο και σοβαρή βλάβη.

Είναι χαρακτηριστικό ότι μία γυναίκα, της οποίας το μάτι μολύνθηκε από το φακό επαφής της, έμεινε ξύπνια για μια ολόκληρη εβδομάδα, καθώς οι γιατροί προσπαθούσαν να θεραπεύσουν το πρόβλημα και να μην “φαγωθεί” ο κερατοειδής της από την ακανθαμοιβάδα.

Για την προφύλαξη της υγείας των ματιών μας και την αποφυγή των κινδύνων από τη χρήση των φακών επαφής είναι απαραίτητο να ακολουθούμε απλούς, αλλά βασικούς κανόνες υγιεινής. Τα «πρέπει» και τα «μη» περιγράφονται παρακάτω:

Μην κοιμάστε με τους φακούς επαφής σας

Οι περισσότεροι φακοί επαφής δεν είναι σχεδιασμένοι για τον ύπνο και η παρατεταμένη χρήση μπορεί να επιδεινώσει τον κερατοειδή – το διαφανές εξωτερικό χιτώνα του οφθαλμού με τον οποίο έρχεται σε επαφή ο φακός – κάνοντας τον πιο ευάλωτο στη μόλυνση. Η χρήση κατά τον ύπνο γίνεται μόνο αν ο εξειδικευμένος εφαρμοστής μας έχει ενημερώσει σχετικά δίνοντας ειδικούς κατά περίπτωση φακούς.

Μην κάνετε μπάνιο ή κολυμπάτε με τους φακούς σας

Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, βακτήρια και άλλα μικρόβια, όπως η ακανθαμοιβάδα, που φέρCL-swimming2ει το νερό μπορούν να προσκολληθούν στους φακούς κατά τη διάρκεια της κολύμβησης και να προκαλέσουν μόλυνση. Αυτό είναι ένα αξιοσημείωτο πρόβλημα στις δημόσιες πισίνες όπου συχνά μπορούν να εντοπιστούν ίχνη από κόπρανα και ούρα. Συνετό θα ήταν να αποφύγουμε τους φακούς επαφής για το κολύμπι και να έχουμε μαζί τα γυαλιά οράσεως. Αν θέλετε να κολυμπήσετε με τους φακούς σας, χρησιμοποιήστε ένα ζευγάρι εφαρμοστά γυαλιά κολύμβησης για να προστατεύσετε τα μάτια σας.

Καθαρίστε σωστά τους φακούς σας με κατάλληλα διαλύματα

Η απολύμανση τους είναι σημαντική καθώς με αυτό τον τρόπο εμποδίζεται η ανάπτυξη επιβλαβών οργανισμών στους φακούς. Η αντιμικροβιακή δράση των υγρών καθαρισμού των φακών επαφής στοχεύει σε τρία κλινικά σημεία: απολύμανση, αποστείρωση και συντήρηση.

  • Για την απολύμανσή τους, τοποθετήστε τους φακούς σας στην ειδική θήκη του διαλύματος καθαρισμού και για το συνιστώμενο χρονικό διάστημα.
  • Ποτέ μην επαναχρησιμοποιείτε το διάλυμα απολύμανσης ή να γεμίσετε το ήδη υπάρχον διάλυμα. Θα πρέπει να αντικαθίσταται με νέο διάλυμα κάθε φορά που οι φακοί φυλάσσονται.
  • Χρησιμοποιήστε μόνο τα προϊόντα υγιεινής που σας έχει προτείνει ο εφαρμοστής σας και ακολουθήστε πιστά τις οδηγίες χρήσης.
  • Ξεπλύνετε τη θήκη αποθήκευσης, αφήστε την ανοιχτή να στεγνώσει μετά την καθημερινή χρήση και αντικαταστήστε την ανά μήνα.
  • Καθαρίστε την θήκη αποθήκευσης κάθε εβδομάδα, χρησιμοποιώντας μια καθαρή οδοντόβουρτσα και το διάλυμα καθαρισμού.

Σιγουρευτείτε για την υγιεινή των χεριών σας

hand wash

 

Πάντα να πλένετε, ξεπλένετε και να στεγνώνετε προσεκτικά τα χέρια σας. Με αυτό τον τρόπο θα προφυλαχτείτε από πιθανές μολύνσεις και λιπιδικές εναποθέσεις στην επιφάνειά των φακών σας.

 

ΠΟΤΕ μην αποθηκεύσετε τους φακούς σε ένα ποτήρι με νερό ή φυσιολογικό ορό 

Μπορεί να μοιάζει δελεαστικό να παρακάμψετε τους κανόνες, ειδικά όταν είστε μακριά από το σπίτι και έχετε ξεχάσει να φέρειτε το διάλυμα καθαρισμού των φακών σου. Η ανάμιξη οποιουδήποτε άλλου υγρού πέρα από τα προτεινόμενα διαλύματα καθαρισμού των φακών, μπορεί να αποτελέσει το ιδανικό περιβάλλον για την εκκόλαψη μικροβίων απειλητικά για την οφθαλμική υγεία. Το νερό της βρύσης, ακόμα και αν είναι πόσιμο, μπορεί να εξακολουθεί να φέρει βακτήρια που είναι επιβλαβή. Επίσης, το σάλιο δεν αποτελεί υγιή τρόπο να καθαρίσετε ή να υγράνετε τους φακούς σας. Τα μικρόβια του στόματος παραμονεύουν.

Πρέπει να είστε πιο προσεκτικοί κατά την τοποθέτηση και αποθήκευσή τους

Μην μπερδεύετε τον δεξιό με τον αριστερό φακό σας- βρείτε μια σειρά-συνήθεια με την οποία θα τοποθετείτε και θα αφαιρείτε τους φακούς από τα μάτια σας. Προσέξτε να μην πιάσετε το φακό ή το μάτι σας με τα νύχια σας. Πριν τους εφαρμόσετε, σιγουρευτείτε ότι δεν είναι καταστραμμένοι ή τοποθετημένοι ανάποδα.

Ξεπλύνετε το φακό με το διάλυμα καθαρισμού (εξαρτάται τον τύπο του φακού) και τοποθετήστε τον στην άκρη του δείκτη του κυρίαρχου χεριού σας.

CL-swimmingΤραβήξτε το κάτω βλέφαρο προς τα κάτω με το μεσαίο δάκτυλο και σηκώστε το άνω βλέφαρο με το άλλο χέρι και τοποθετήστε απαλά το φακό χωρίς να βλεφαρίσετε.

Όταν ο φακός μπει στο μάτι, κλείστε το μάτι αργά και βλεφαρίστε απαλά για λίγα λεπτά μέχρι ο φακός να γίνει άνετος.

Για να αφαιρέσετε μαλακούς φακούς, κρατήστε το πηγούνι προς τα κάτω και κοιτάξτε προς πάνω.

Χωρίστε τα βλέφαρα με τον ίδιο τρόπο όπως πριν και τραβήξτε το φακό επαφής κάτω προς το λευκό του ματιού σας. Τότε απαλά πιάστε το φακό με τον αντίχειρα και τον δείκτη. Ποτέ μην χρησιμοποιείτε τα νύχια σας.

Για την αφαίρεση ημίσκληρων φακών επαφής, χρησιμοποιείστε την ειδική βεντούζα ή τοποθετήστε το μεσαίο και παράμεσο δάχτυλο στην εξωτερική γωνία του οφθαλμού και τραβήξτε τα βλέφαρα σφιχτά πάνω προς το αυτί σας. Βλεφαρίστε – ο φακός θα πρέπει να βγει έξω.

Αποθηκεύστε τους φακούς σωστά γεμίζοντας τη θήκη με το διάλυμα.

ΠΟΤΕ μην αγνοείτε πιθανές ενοχλήσεις με τους φακούς ή προβλήματα δυσανεξίας. Αφαιρέστε τους φακούς επαφής και αναζητήστε ιατρική συμβουλή. Η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία είναι πολύ σημαντικός παράγοντας για την υγεία των οφθαλμών σας.

Πόπη Βλαχάκη, εκπαιδευόμενη Οπτικός, και Σωτήρης Πλαΐνης, Οπτικός-Οπτομέτρης, MSc, PhD, FBCLA
Optical House, Ηράκλειο-Ρόδος (www.opticalhouse.gr)
Ινστιτούτο Οπτικής και Όρασης (IVO), Πανεπιστήμιο Κρήτης (www.ivo.gr)

Η επέλαση της μυωπίας

H μυωπία (η διαθλαστική ανωμαλία ως αποτέλεσμα του μεγαλύτερου από το φυσιολογικό μήκος του οφθαλμού) έχει εξελιχθεί σε επιδημία στις χώρες της Ανατολικής Ασίας (π.χ. Κίνα, Χονγκ ΚMyopia marchόνγκ, Κορέα, Ταιβάν), με τα ποσοστά εμφάνισής της στην εφηβική ηλικία να ξεπερνούν το 80%. Σημαντικά αυξημένα ποσοστά παρατηρούνται τα τελευταία χρόνια και στην Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένης της χώρας μας.

Για πολλά χρόνια, η επιστημονική κοινότητα θεωρούσε ότι η μυωπία ήταν σε μεγάλο βαθμό “θέμα” των γονιδίων. Σήμερα, μετά από πολυετή έρευνα και ανάλυση δημογραφικών στοιχείων που έχουν καταγραφεί σε όλο τον κόσμο, γνωρίζουμε ότι η αλματώδης αύξηση των ποσοστών της μυωπίας είναι αδύνατο να εξηγηθεί από τις γενετικές αλλαγές που συμβαίνουν με αργούς ρυθμούς για να εξηγήσουν τη ραγδαία αυτή αλλαγή.

Εδώ και αρκετά χρόνια οι ερευνητές έχουν καταγράψει μια ισχυρή συσχέτιση μεταξύ των χρόνων εκπαίδευσης και της μυωπίας, δηλαδή παιδιά που διαβάζουν περισσότερο και για περισσότερα χρόνια παρουσιάζουν μεγαλύτερη συχνότητα εμφάνισης της μυωπίας. Σήμερα γνωρίζουμε ότι υπάρχουν σημαντικοί περιβαλλοντικοί παράγοντες, που σε συνδυασμό με την ανατομία του οφθαλμού και πιο συγκεκριμένα την κατανομή του διαθλαστικού σφάλματος στην περιφέρεια του αμφιβληστροειδή (περιφερικό οπτικό πεδίο), μπορεί να οδηγήσουν στην αύξηση του αξονικού μήκους του οφθαλμού και σε μεγαλύτερη εξέλιξη της μυωπίας.

Αν και γWEB_Poster_Pre-schίνεται σημαντική έρευνα για την ανάπτυξη ειδικών γυαλιών και φακών επαφής ή τεχνικών με φακούς επαφής (βλ. ορθοκερατολογία) που θα μπορούν να αλλάξουν την ανάπτυξη του οφθαλμού εστιάζοντας τις φωτεινές ακτίνες  από ολόκληρο το οπτικό πεδίο, και όχι μόνο από το κεντρικό, όπως κάνουν οι “συμβατικοί” φακοί, ο άμεσος τρόπος με τον οποίο μπορούμε να μειώσουμε την εξέλιξη της μυωπίας είναι η συμμετοχή σε περισσότερες δραστηριότητες εκτός σπιτιού και λιγότερος χρόνος μέσα στο σπίτι και μπροστά σε υπολογιστές και βιβλία!

Περιμένουμε βέβαια με αγωνία τις νέες τεχνολογικές εξελίξεις ενώ κάποιες τεχνικές διόρθωσης, όπως η ορθοκερατολογία, είναι ήδη διαθέσιμες κι ελπίζουμε και πολύ σύντομα και στην Ελλάδα.

 

 

Τηλεσκοπικός φακός επαφής (βοήθημα χαμηλής όρασης)

Eρευνητές από τη Λωζάνη πρόσφατα παρουσίασαν ένα νέο πρωτότυπο ενός τηλεσκοπικού σκληρικού φακού επαφής που λειτουργεί σε συνδυασμό με έξυπνα γυαλιά και μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως βοήθημα για τη χαμηλή όραση. Τα γυαλιά επιτρέπουν στο χρήστη να ελέγχει τη λειτουργία ζουμ του φακού επαφής με νεύματα με τα μάτια, αγνοώντας τους βλεφαρισμούς. Ο φακός επαφής έχει πάχος 1.5 χιλιοστό και η δυνατότητα μεγέθυνσης είναι 2.8 φορές, μια χρήσιμη επιλογή για τα άτομα με εκφύλιση της ωχράς και κληρονομούμενες παθήσεις του αμφιβληστροειδή. Η έρευνα συνεχίζεται με σκοπό τη βελτίωση της ποιότητα της εικόνας αλλά και τη χρήση υλικών που να εξασφαλίζουν ικανοποιητική διαπερατότητα σε οξυγόνο.

telescopic-contact-lens

Κερατόκωνος

Ο κερατόκωνος προκαλεί αλλοίωση στην όραση και επηρεάζει περίπου ένα στα 800 άτομα. Η αιτία εμφάνισης είναι άγνωστη, αλλά έχει συσχετισθεί με επιβλαβή ενζυματική δραστηριότητα στον κερατοειδή. Συνήθως διαγιγνώσκεται κατά την εφηβεία και συχνά τα συμπτώματα είναι πιο σοβαρά στην τρίτη και την τέταρτη δεκαετία της ζωής (δειτε το video). Στις περισσότερες περιπτώσεις, η διόρθωσή του επιτυγχάνεται με ειδικά σχεδιασμένους ημίσκληρους φακούς επαφής, έτσι ώστε οι ασθενείς να μπορούν να συνεχίσουν να οδηγούν νόμιμα και να επανακτούν τη λειτουργική τους όραση. Στα καταστήματα Optical House στο Ηράκλειο και στη Ρόδο θα βρείτε ΟΛΕΣ τις διαθέσιμες επιλογές σε φακούς επαφήςcornea_ker_lens, κατασκευασμένους από τα καλύτερα υλικά στον κόσμο. H εφαρμογή πραγματοποιείται από οπτομέτρες με διεθνή κλινική και ερευνητική εμπειρία.

http://546.603.captiv8online.com/?key=10db3bb2

Άνεση με φακούς επαφής

Είναι γνωστό ότι ο σημαντικότερος παράγοντας επιλογής ενος φακού επαφής είναι η άνεση κατά τη χρήση του, ακόμα και στο τέλος της ημέρας. Η συνεχής ενόχληση από τους φακούς, είτε λόγω περιβαλλοντικών παραγόντων (αέρας, εργασία σε χώρους με καπνό, πολύωρη χρήση υπολογιστή) είτε λόγω προβλημάτων ξηροφθαλμίας του ασθενή (αλλεργίες, ηλικία) μπορεί να αντιμετωπιστεί με φακούς επαφής νέας γενιάς, κατασκευασμένων από εξελιγμένα υλικά με υψηλή διαπερατότητα σε οξυγόνο, τα οποία προσφέρουν αξεπέραστη άνεση καθ’ όλη τη διάρκεια της χρήσης.

Δείτε το σχετικό βίντεο:

http://546.603.captiv8online.com/?key=c068722d

menicon logo_stand