Monthly Archives: July 2017

Συμβουλές στη χρήση φακών επαφής σε μεγάλες πτήσεις

Κατά τη διάρκεια μεγάλων πτήσεων, χρονικής διάρκειας πέραν των τριών ωρών, εμφανίζονται συχνά από τους επιβάτες συμπτώματα προσωρινής δυσφορίας σχετικά με την όρασή τους, ερυθρότητας των ματιών και ξηροφθαλμίας (Nagda and Hodgson,2001; Muhm et al., 2007). Τα παραπάνω συμπτώματα ποικίλουν από επιβάτη σε επιβάτη  και η σοβαρότητά τους επιβαρύνεται από εξατομικευμένα χαρακτηριστικά όπως την χρήση φακών επαφής, τις παθήσεις της πρόσθιας επιφάνειας του κερατοειδούς, την υπάρχουσα ξηροφθαλμία, τις αλλεργίες, τη φαρμακευτική αγωγή, αλλά και το είδος της εργασίας στο περιβάλλον του αεροσκάφους, όπως για παράδειγμα την έντονη ενασχόληση των επιβατών με φορητό υπολογιστή ή άλλες συσκευές στον περιορισμένο χώρο της θέσης τους, που απαιτεί εργασία σε αρκετά κοντινή απόσταση.

Η ποιότητα της ατμόσφαιρας στους θαλάμους επιβατών των εμπορικών αεροσκαφών, έχει μελετηθεί εκτενώς, επιβεβαιώνοντας οτι οι επιβάτες και το πλήρωμα (αεροσυνοδοί, πιλότοι) είναι εκτεθειμένοι σε μειωμένη ατομοσφαιρική πίεση, μειωμένη διαθεσιμότητα οξυγόνου, μειωμένη υγρασία και εξαιρετικά ξηρό αέρα (DeHart, 2003; Backman and Haghighat, 2000). Σε ένα αεροσκάφος, η σχετική υγρασία, ο παράγοντας που επηρεάζει την ξηρότητα του χώρου εμφανίζεται εξαιρετικά χαμηλή (5-25% ) σε σχέση με τους κλιματιζόμενους χώρους (40-70%). Η διαφορά αυτή είναι αναπόφευκτη αφενός λόγω της έλλειψης του υγρού στοιχείου στα μεγάλα υψόμετρα, αφετέρου γιατί κάθε προσπάθεια εφύγρανσης του χώρου θα προκαλούσε αύξηση του βάρους του αεροσκάφους και κίνδυνο διάβρωσης του κελύφους του, συνεπώς αυξημένο κόστος πτήσης και συντήρησης.

Οι παρακάτω απλές συμβουλές μπορούν να ανακουφίσουν τους χρήστες φακών επαφής στη διάρκεια της παραμονής τους στο θάλαμο επιβατών, ιδιαίτερα αν πρόκειται για μεγάλες ή νυχτερινές πτήσεις.

1. Διατηρήστε τα μάτια σας ενυδατωμένα! Εφοδιαστείτε με καλής ποιότητας οφθαλμικές σταγόνες ενυδάτωσης και λίπανσης χωρίς συντηρητικά, οι οποίες εφόσον είναι εγκεκριμένες για χρήση με φακούς επαφής θα προσφέρουν μεγαλύτερη άνεση στη διάρκεια της πτήσης, αντισταθμίζοντας την απώλεια δακρύων που προκαλεί η ξηρή ατμόσφαιρα του αεροπλάνου. Προτιμήστε τη συσκευασία σε μονο-δόσεις που διαθέτουν οι κατασκευαστές ώστε να μεταφέρετε τη μικρότερη δυνατή ποσότητα που θα χρειαστείτε για το ταξίδι σας.

2. Καθαρίσετε επιμελώς τους φακούς επαφής σας πριν την πτήση ή φορέστε ένα νέο ζευγάρι. Αν είστε χρήστης 15θήμερων ή μηνιαίων φακών επαφής θυμηθείτε να έχετε θήκη και υγρό καθαρισμού στη χειραποσκευή σας σε περίπτωση που χρειαστεί να τοποθετήσετε ή να αφαιρέσετε τους φακούς επαφής σας ή αν χαθεί η βαλίτσα που έχετε παραδόσει. Ζητήστε απο τον οπτομέτρη σας μια συσκευασία ταξιδίου (starter pack) ώστε να μην υπερβείτε τα επιτρεπτά όρια μεταφοράς υγρών. Προσοχή! Μην επιχειρείτε να μεταφέρετε μόνοι σας υγρό καθαρισμού σε μικρότερη συσκευασία καθώς οι πιθανότητες μόλυνσης μπορεί να οδηγήσουν σε σοβαρή οφθαλμική λοίμωξη.

3. Προτιμήστε ημερήσιους φακούς επαφής στην πτήση και τα ταξίδια σας γενικότερα, εφόσον η συνταγή σας το επιτρέπει. Θα έχετε ένα νέο ζεύγος φακών επαφής κάθε μέρα και θα απαλλαγείτε από τη φροντίδα της θήκης και τη μεταφορά υγρών καθαρισμού στο ταξίδι. Ας μην ξεχνάμε οτι οι ημερήσιοι φακοί επαφής εκτός απο την ευχρηστία τους συμβάλουν στη μέγιστη υγιεινή των ματιών.

4. Προστατέψτε τα μάτια σας απο τη βλαβερή υπεριώδη ακτινοβολία του ηλίου, εξαιρετικά έντονη σε μεγάλα υψόμετρα, έχοντας μαζί σας ένα ζεύγος γυαλιών ηλίου, ιδανικά με εσωτερικές επιστρώσεις και πολωτικά φίλτρα. Ακόμα και αν οι φακοί επαφής σας έχουν κατασκευαστεί με τεχνολογία ενσωμάτωσης φίλτρου ενάντια στην υπεριώδη ακτινοβολία (UV blocking) η συνδυαστική τους χρήση με ένα ζεύγος γυαλιών ηλίου αποτελεί την καλύτερη προστασία των ματιών και της γύρω περιοχής.

5. Αποφύγετε την κατανάλωση αλκοόλ στη διάρκεια της πτήσης. Ακόμα και μικρή ποσότητα αλκοόλ μπορεί να αυξήσει και να επιδεινώσει τα συμπτώματα σε ασθενείς με ξηροφθαλμία (Kim et al.,2012).

6. Αποφύγετε τις οθόνες. Η παρατεταμένη έκθεση σε ηλεκτρονικές οθόνες σε κοντινή απόσταση, όπως συμβαίνει με τις τηλεοράσεις του αεροσκάφους ή τη χρήση των διαδραστικών συσκευών (smartphone, tablet), οδηγεί σε κόπωση των ματιών, πονοκεφάλους, θολή όραση και ξηροφθαλμία λόγω της μείωσης του ρυθμού βλεφαρισμών και της έκθεσης του κερατοειδή στην πρωτεύουσα βλεμματική θέση (Roselfield, 2011). Οι εκούσιοι βλεφαρισμοί σε συνδυασμό με οφθαλμικές σταγόνες μπορεί να ανακουφίσουν τα παραπάνω συμπτώματα που επιδεινώνονται στο ξηρό περιβάλλον του αεροσκάφους. Προτιμήστε να ακούσετε μουσική ή να χαλαρώσετε με κλειστά μάτια.

7. Φορέστε γυαλιά οράσεως στη διάρκεια της πτήσης για μεγαλύτερη ευκολία και άνεση, ιδιαίτερα αν σκοπεύετε να κοιμηθείτε. Αν είναι μεγάλου μεγέθους, θα προστατεύσουν καλύτερα απο την ξηρότητα της κλιματιζόμενης καμπίνας.

 

Για τους χρήστες φακών επαφής με κερατόκωνο ή παρεμφερείς παθήσεις του κερατοειδή θα ήταν σκόπιμο να προστεθούν ορισμένες στρατηγικές που θα ανακουφίσουν περαιτέρω απο συμπτώματα ξηρότητας και ερεθισμού.

  1. Αν σας έχει χορηγηθεί συνδυαστική χρήση μαλακών και σκληρών κερατοκωνικών φακών επαφής, προτιμήστε να χρησιμοποιήσετε τους δεύτερους στη διάρκεια της πτήσης. Λόγω της σκληρότητάς του υλικού και της μηδαμινής περιεκτικότητας σε νερό, δεν αφυδατώνονται οπότε διατηρoύν τα οπτικά τους χαρακτηριστικά και την ευκρίνεια στην όραση. Ακόμα, λόγω της αυξημένης ανταλλαγής δακρύων κάτω απο την επιφάνειά τους (Polse, 1979; McNamara et al., 1999) ενισχύουν τη συνεχή οξυγόνωση, ενυδάτωση και λίπανση του κερατοειδούς.

 

  1. Εφόσον υποφέρετε απο αλλεργίες, θυμηθείτε να εφοδιαστείτε με τα απαραίτητα φάρμακα που θα ανακουφίσουν απο συμπτώματα δακρύρροιας, κνησμού ή πρηξίματος στη διάρκεια της πτήσης. Αν πρόκειται να μεταφέρετε υγρά καθαρισμού, σταγόνες ή φάρμακα μεγαλύτερης ποσότητας απο αυτή που προβλέπεται απο την αεροπορική σας εταιρεία, φροντίστε να  να έχετε μαζί σας πρόσφατη βεβαίωση απο τον επαγγελματία υγείας που σας παρακολουθεί.

 

  1. Αποφύγετε τις ζεστές πετσέτες που σας προσφέρουν στο αεροσκάφος. Αντί αυτού, ζητήστε μια κρύα και υγρή πετσέτα την οποία μπορείτε να τοποθετείτε κάθες λίγες ώρες στα μάτια σας έχοντάς τα κλειστά. Η διαδικασία θα βοηθήσει στη ρύθμιση της φλεγμονής που μπορεί να προκαλέσει η ξηρότητα είτε η αλλεργία, βοηθώντας σας να αποφύγετε το τρίψιμο των ματιών, εξαιρετικά συνηθισμένη συνήθεια των χρηστών με κερατόκωνο.

Σχεδιάζοντας το επόμενο μεγάλο αεροπορικό ταξίδι, επαγγελματικό είτε αναψυχής, κάθε χρήστης φακών επαφής θα πρέπει να επιβεβαιώσει οτι έχει τα απαραίτητα προϊόντα για την φροντίδα και την υγιεινή των ματιών στη διάρκεια της πτήσης. Επίσης, μια πρόσφατη συνταγή γυαλιών ή φακών επαφής, θα διευκολύνει τον οπτομέτρη στον τόπο προορισμού σε περίπτωση ανάγκης.

Προετοιμαστείτε κατάλληλα, για μια ασφαλή πτήση με τους φακούς επαφής σας!

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

  1. Backman H, Haghighat F. Air quality and ocular discomfort aboard commercial aircraft. Optometry. 2000 Oct;71(10):653-6.
  2. DeHart RL. Health issues of air travel. Annu Rev Public Health. 2003;24:133-51.
  3. Kim, Joo Hyun et al. Oral Alcohol Administration Disturbs Tear Film and Ocular Surface. Ophthalmology. 2012 May;119(5):965-71
  4. McNamara NA, Polse KA, Brand RJ, Graham AD, Chan JS, McKenney CD. Tear mixing under a soft contact lens: effects of lens diameter. Am J Ophthalmol. 1999 Jun;127(6):659-65.
  5. Muhm JM, Rock PB, McMullin DL, Jones SP, Lu IL, Eilers KD, Space DR, McMullen A. Effect of aircraft-cabin altitude on passenger discomfort. N Engl J Med. 2007 Jul 5;357(1):18-27.
  6. Nagda NL, Hodgson M. Low relative humidity and aircraft cabin air quality. Indoor Air. 2001 Sep;11(3):200-14.
  7. Polse KA. Tear flow under hydrogel contact lenses. Invest Ophthalmol Vis Sci. 1979 Apr;18(4):409-13.
  8. Rosenfield M. Computer vision syndrome: a review of ocular causes and potential treatments. Ophthalmic Physiol Opt 2011, 31, 502–515
  9. Vajdic C, Holden BA, Sweeney DF, Cornish RM. The frequency of ocular symptoms during spectacle and daily soft and rigid contact lens wear. Optom Vis Sci. 1999 Oct;76(10):705-11.

Ηλιακή ακτινοβολία και προστασία με γυαλιά ηλίου


Ήλιος και υπεριώδη ακτινοβολία

Ο ήλιος, ειδικά στην χώρα μας, αποτελεί πηγή ζωής και ενέργειας, εμπλουτίζοντας τον οπτικό μας κόσμο με χρώματα και σημαντικές αισθητικές εμπειρίες. Εκτός όμως από το «ορατό» μέρος του φάσματός του, που ενεργοποιεί την αντίληψη της όρασης, και κυρίως τη χρωματική όραση, ο ήλιος εκπέμπει τόσο υπέρυθρη ακτινοβολία (infrared-IR), υπεύθυνη για τη θερμότητα, όσο και υπεριώδη ακτινοβολία (Ultraviolet-UV), η οποία δεν είναι ορατή, ωστόσο σε πολύ υψηλή ένταση είναι πιθανόν να γίνει. Ένα σημαντικό μέρος της υπεριώδους ακτινοβολίας (UVA) δε φτάνει στην επιφάνεια της γης, γιατί απορροφάται πλήρως από το προστατευτικό φράγμα του ατμοσφαιρικού όζοντος στην ανώτερη ατμόσφαιρα που επίσης εξασθενεί και την ακτινοβολία UVΒ.

Τα επίπεδα έκθεσης των οφθαλμών στην υπεριώδη ακτινοβολία (UVB, UVC) εξαρτώνται από τοπικούς και εποχιακούς παράγοντες. Για παράδειγμα, είναι γνωστό ότι όταν ο ήλιος βρίσκεται χαμηλά στον ορίζοντα, η απορρόφηση και η σκέδαση είναι πολύ μεγαλύτερες, με αποτέλεσμα πολύ λιγότερη UVB να φτάνει στο έδαφος. Για αυτό το λόγο στην Ελλάδα, ειδικά κατά το θερινό ηλιοστάσιο, η έκθεση σε UVB είναι πολύ μεγαλύτερη (κατά 10 περίπου φορές) το μεσημέρι σε σχέση με το απόγευμα. Επιπλέον, είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι τα σύννεφα προκαλούν ασθενέστερη απορρόφηση της ακτινοβολίας σε χαμηλά σε σχέση με υψηλά μήκη κύματος, με αποτέλεσμα τα επίπεδα UVB να παραμένουν σχετικά υψηλά, ακόμη και όταν ο ουρανός είναι συννεφιασμένος.

Η ακτινοβολία πριν φθάσει στον αμφιβληστροειδή, στον νευρωνικό χιτώνα των οφθαλμών μας, και «ενεργοποιήσει» τους φωτοϋποδοχείς, σκεδάζεται από τα ιδιαίτερα ανατομικά χαρακτηριστικά του κάθε προσώπου (σχήμα βλέφαρα, βλεφαρίδες, θέση των ματιών) ενώ απορροφάται (φιλτράρεται) από τις δομές του οφθαλμού, όπως την δακρυϊκή στιβάδα, τον κερατοειδή χιτώνα, τον κρυσταλλοειδή φακό (που περιέχει χρωστικές ουσίες που απορροφούν την πλειοψηφία των φωτονίων της υπεριώδους), και τη χρωστική της ωχράς. Αν και η εκλεκτική απορρόφηση των φωτονίων με υψηλή ενέργεια προστατεύει τον αμφιβληστροειδή, μια μικρή ποσότητα UVA ακτινοβολίας ίσως φτάνει στον αμφιβληστροειδή, ιδιαίτερα σε μικρές ηλικίες όπου ο κρυσταλλοειδής φακός εμφανίζει αυξημένη διαπερατότητα και η κόρη του οφθαλμού είναι σχετικά μεγάλη, επιτρέποντας την είσοδο περισσότερου φωτός.

Ως αποτέλεσμα, η μακροχρόνια έκθεση στην υπεριώδη ηλιακή ακτινοβολία συσχετίζεται με μια σειρά από οφθαλμικές παθήσεις, όπως την εμφάνιση πρώιμου καταρράκτη, ενώ είναι πιθανό να προκαλέσει καλοήθη εξογκώματα στην οφθαλμική περιοχή, καρκίνο των βλεφάρων και της επιδερμίδας γύρω από τα μάτια και φωτοκερατίτιδα (προσωρινό αλλά επώδυνο έγκαυμα τoυ πρόσθιoυ χιτώνα του οφθαλμού, του κερατοειδή), ενώ αποτελεί σήμερα και παράγοντα κινδύνου για την εκφύλιση της ωχράς κηλίδας.

Η έννοια της «προστασίας» στα γυαλιά ηλίου

Είναι προφανές ότι για την πλήρη προστασία του οφθαλμού από την έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία είναι απαραίτητη η χρήση γυαλιών ηλίου με κατάλληλους φακούς που ιδανικά θα απορροφούσαν όλη την υπεριώδη και την υπέρυθρη ακτινοβολία και θα άφηναν να διαπεράσει ένα ποσοστό του ορατού φάσματος, ανάλογα με τα επίπεδα περιβαλλοντικών αναγκών (Plainis and Feloni, 2015). Φακοί με εκλεκτικά επίπεδα απορρόφησης προϋποθέτουν τη χρήση αρκετών φίλτρων, είναι σχετικά δαπανηροί αλλά προσφέρουν τη βέλτιστη προστασία, εξασφαλίζοντας μία σειρά από αναγκαίες προϋποθέσεις, όπως:

I. να μειώνουν ικανοποιητικά το ορατό φως ώστε να περιορίζεται αισθητά η δυσφορία στην αντηλιά

II. να φιλτράρουν πλήρως την υπεριώδη ακτινοβολία που εισέρχεται στον οφθαλμό, συμπεριλαμβανομένης και εκείνης από πλάγιες κατευθύνσεις, ιδιαίτερα σε περιβάλλοντα με αυξημένη ένταση ηλιακής ακτινοβολίας

III. να είναι απαλλαγμένοι από οπτικές παραμορφώσεις ώστε να μην επηρεάζουν την ευκρίνεια της όρασης, προκαλώντας δυσφορία.

IV. να είναι απαλλαγμένοι από πρισματική ισχύ, καθώς η ύπαρξή της θα μπορούσε να προκαλέσει λανθασμένη εκτίμηση αποστάσεων, διπλωπία ή ζαλάδα.

V. να έχουν πολωτικούς φακούς, σε συνθήκες που απαιτείται εξασθένηση της εκθαμβωτικής αντανάκλασης που προκαλείται από οριζόντιες επιφάνειες (θάλασσα, χιόνι).

VI.  να μην έχουν υπερβολική σκουρότητα: Είναι γνωστό ότι οι υπερβολικά σκουρόχρωμοι φακοί είναι επικίνδυνοι κατά τη διάρκεια της οδήγησης καθώς περιορίζουν την ικανότητα του οδηγού να διακρίνει τα αντικείμενα στη συννεφιά και στη σκιά, συμπεριλαμβανομένων και των μεγάλων αποστάσεων σε τούνελ. Φακοί ηλίου με διαβάθμιση σκουρότητας (degrade) ή φωτοχρωμικοί φακοί (που αλλάζουν σκουρότητα ανάλογα με την ποσότητα φωτός) μπορούν να διευκολύνουν την όραση και τις αντιδράσεις του οδηγού.

VII. να μην εισάγουν δευτερεύοντες κινδύνους που παρεμποδίζουν την άνεση στην όραση ή προκαλούν κάποιο τραυματισμό εξαιτίας του σχεδιασμού τους. Οι φακοί οφείλουν να είναι ανθεκτικοί ώστε να αποκλείονται κίνδυνοι που προκαλούνται με τη φθορά ή την καταστροφή τους. Ο σχεδιασμός των γυαλιών πρέπει να είναι κατάλληλος και απαλλαγμένος από προεξοχές και αιχμηρές γωνίες που θα μπορούσαν να προκαλέσουν τραυματισμό ή ενόχληση.

 

Είναι ασφαλή τα γυαλιά ηλίου με πιστοποίηση CE?

Ο μέσος καταναλωτής σε πολλές περιπτώσεις, λόγω έλλειψης ενημέρωσης, επιλέγει ένα ζευγάρι γυαλιών ηλίου, όπως αγοράζει και ένα αξεσουάρ μόδας. Δίνει έμφαση περισσότερο στην εμφάνιση, παρά στη λειτουργικότητα και την προστασία που μας παρέχουν τα γυαλιά ηλίου. Η πλειοψηφία των χρηστών γυαλιών ηλίου, άρα και του αγοραστικού κοινού, έχει την πεποίθηση ότι όλα τα γυαλιά ηλίου που φέρουν πιστοποίηση CE είναι ασφαλή (European Standard ΕΝ 1836, 2005). Δυστυχώς, όμως, δεν είναι σπάνιο φαινόμενο να συναντάμε περιπτώσεις όπου τα γυαλιά αν και κατασκευασμένα «σύμφωνα με τις Ευρωπαϊκές προδιαγραφές», δεν είναι ασφαλή, γιατί απλά ο έλεγχος απόδοσης των γυαλιών ηλίου με πιστοποίηση CE στην Ευρώπη ΔΕΝ είναι υποχρεωτικός – η βιομηχανία γυαλιών ηλίου είναι αυτοελεγχόμενη.

Μία πρόσφατη έρευνα (Dain et al, 2010), από το Εργαστήριο Οπτικής και Ραδιομετρίας (ORLAB) στην Αυστραλία παρουσίασε αποτελέσματα αξιολόγησης της απόδοσης 646 γυαλιών ηλίου με πιστοποίηση CE στην Αυστραλιανή βιομηχανία γυαλιών ηλίου, όπου είναι υποχρεωτικός ο έλεγχος για τη συμμόρφωσή της με το υποχρεωτικό πρότυπο ασφαλείας καταναλωτικών προϊόντων. Από τις μετρήσεις προέκυψε ότι το 17.3% των γυαλιών δεν πληρούσε τις απαιτούμενες Ευρωπαϊκές προδιαγραφές ενώ το 3.3% τις πληρούσε οριακά. Σε σχέση με τις αιτίες «αποτυχίας» της ποιότητας των φακών, η βασικότερη  φαίνεται να είναι η σφαιρική διαθλαστική ισχύ, αξιολογηθείσα σε συγκεκριμένη θέση εφαρμογής του σκελετού στο πρόσωπο (όπως φοράει συνήθως ο χρήστης τα γυαλιά ηλίου) γεγονός το οποίο μπορεί να συμπεριλαμβάνει και οποιαδήποτε κλίση του σκελετού άρα και των φακών. Επίσης μερικά ηλίου εμφάνισαν ελαττώματα του υλικού του φακού, σφάλματα στην ευθυγράμμιση της πόλωσης, εκτεταμένο πρίσμα, υπερβολική κυλινδρική διοπτρική ισχύ, υπερβάλλουσα διαπερατότητα στο υπεριώδες (σε σχέση με την απαιτούμενη) και διαφορά διαπερατότητας μεταξύ των φακών (με διαβάθμιση σκουρότητας).

Λαμβάνοντας υπόψη τα προαναφερθέντα, είναι γεγονός ότι ένα ποσοστό περίπου 20% σε γυαλιά ηλίου δεν ανταποκρίνεται στις προϋποθέσεις καταλληλότητας, ασφάλειας και προστασίας. Η εμφάνιση, επομένως, του πιστοποιημένου σήματος CE σε αρκετά γυαλιά ηλίου δεν είναι συνώνυμη με την ποιότητα, ούτε με την “προστασία” κ “ασφάλεια”, ενώ είναι αναμενόμενο φτηνότεροι φακοί να παρουσιάζουν μεγαλύτερη πιθανότητα «αστοχιών». Επιπλέον, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι στην ελληνική αγορά πολλές φορές στο παρελθόν έχουν κάνει την εμφάνιση εκατοντάδες χιλιάδες γυαλιά ηλίου με πλαστή πιστοποίηση CE !

Καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι o καταναλωτής πρέπει να είναι ενήμερος σχετικά με τους κινδύνους της ηλιακής ακτινοβολίας και να επιλέγει γυαλιά ηλίου από επαγγελματίες Οπτικούς που διαθέτουν σκελετούς με φακούς που πληρούν τις σύγχρονες απαιτήσεις ασφάλειας και προστασίας, ανάλογα με τις ανάγκες του κάθε διοπτροφόρου.