Monthly Archives: May 2014

H σημασία της όρασης στην άθληση

Στον αγωνιστικό αθλητισμό και ιδιαίτερα στον πρωταθλητισμό μερικά χιλιοστά του δευτερολέπτου ή λίγα εκατοστά του μέτρου κάνουν τη διαφορά και διαχωρίζουν τον νικητή από τον ηττημένο. Η πλειοψηφία των ερεθισμάτων που δέχεται κατά τη διάρκεια του αγώνα ένας αθλητής, π.χ. ένας αθλητής μπάσκετ, όπως για παράδειγμα η αντίληψη του χώρου και της θέσης των συμπαικτών και αντιπάλων, ο προσδιορισμός της τροχιάς της μπάλλας και η εκτίμηση της απόστασης από το καλάθι, αφορούν την αίσθηση της όρασης και την οπτική εμπειρία.

Ο Χάρης Καπόγιαννης, μέλος της εθνικής ομάδας αντισφαίρισης, προτίμησε τα γυαλιά ηλίου Honomanu της Maui Jim, που έχουν πολλαπλές εσωτερικές επιστρώσεις και πολωτικά φίλτρα που περιορίζουν στο ελάχιστο την ένταση της ανακλόμενης ηλιακής ακτινοβολίας, ενώ ταυτόχρονα ενισχύουν το contrast των εικόνων.

Η αθλητική όραση ασχολείται με τα βασικά και ειδικά χαρακτηριστικά της οπτικής αντίληψης. Χρησιμοποιεί την τεχνογνωσία και το δυναμικό της οφθαλμιατρικής και οπτομετρικής επιστήμης όχι μόνον για τη διάγνωση και διόρθωση των διαθλαστικών σφαλμάτων των αθλητών, όπως η μυωπία και ο αστιγματισμός, αλλά και για τη βελτίωση του συντονισμού των οπτο-κινητικών αντιδράσεών τους (μέσω εξάσκησης με τη χρήση κατάλληλου επιστημονικού εξοπλισμού), την πρόληψη και αντιμετώπιση πιθανών οφθαλμικών τραυμάτων, καθώς επίσης και την ενημέρωση των αθλητών και προπονητών/κριτών σχετικά με τις απαιτήσεις όρασης των αθλημάτων στα οποία συμμετέχουν. Για τον λόγο αυτό η αθλητική όραση έχει επιστημονικά και κλινικά αναγνωριστεί την τελευταία εικοσαετία ως ένας εξειδικευμένος κλάδος της αθλητικής ιατρικής.

Όλα τα παραπάνω έχουν ως απώτερο σκοπό την βελτίωση των επιδόσεων των αθλητών στον “αγωνιστικό στίβο”, μέσω χρήσης κατάλληλων εξατομικευμένων φακών (με φίλτρα ή μη) για καλύτερη απόδοση ανάλογα με το χώρο άθλησης ή με γυαλιά (μάσκες) για την προστασία των οφθαλμών από πιθανούς τραυματισμούς.

Η διόρθωση, λοιπόν, έστω και μικρών βαθμών μυωπίας, υπερμετρωπίας ή αστιγματισμού στους αθλητές μπορεί και κάνει τη διαφορά. Ποιος είναι ο πιο “σωστός” τρόπος να γίνει η διόρθωση αυτή; Γυαλιά ή φακοί επαφής; Εδώ συναντάμε το μεγαλύτερο πλεονέκτημα των φακών επαφής έναντι των διορθωτικών γυαλιών: επειδή οι φακοί επαφής εφαρμόζουν πάνω στο μάτι (και το ακολουθούν σε όλες τις πλάγιες ματιές) χαρίζουν μεγαλύτερο οπτικό πεδίο, περιορίζοντας ταυτόχρονα τον κίνδυνο τραυματισμού. Υπάρχει και η επιλογή της χρήσης ειδικών φακών επαφής στον ύπνο, μέθοδος γνωστή ως Ορθοκερατολογία, που «εξουδετερώνει» τη μυωπία και απελευθερώνει τον χρήστη από την ανάγκη των γυαλιών και των φακών επαφής κατά τη διάρκεια της ημέρας κι επομένως κατά την άθληση.

Οι φακοί επαφής που συνίστανται σε αθλητές είναι συχνής αντικατάστασης (ημερήσιοι, δεκαπενθήμεροι ή και μηνιαίοι) προκειμένου να ελαχιστοποιούνται οι πιθανότητες μόλυνσης και ως επί το πλείστον μαλακοί, εκτός από περιπτώσεις όπου οι μαλακοί δεν προσφέρουν τη βέλτιστη όραση και καταλήγουμε σε σκληρούς παράλληλα με τη χρήση μάσκας προστασίας. Σε κάποιες περιπτώσεις, αναλόγως τις περιβαλλοντικές συνθήκες, προτείνουμε την χρήση τεχνητών δακρύων για επιπλέον ενυδάτωση. Για αθλήματα εξωτερικού χώρου, λόγω της έκθεσης σε υπεριώδη ακτινοβολία, προτείνονται φακοί επαφής με φίλτρο UV ενώ σε κάποια αθλήματα (π.χ. θαλάσσια και χειμερινό σκι) είναι υποχρεωτική η χρήση γυαλιών ηλίου.

Και να μη ξεχνάμε, πως όπως οι αθλητές πάντα φορούν ειδικό εξοπλισμό για έναν αγώνα, ανάλογα θα οφείλουν να πράττουν και για την όρασή τους!

Σωτήρης Πλαΐνης, ΜSc, PhD1,2 και Μαρία Γάγγα, ΜSc2

1Ινστιτούτο Οπτικής και Όρασης, Πανεπιστήμιο Κρήτης

2Optical House, Ηράκλειο-Ρόδος.

Γυαλιά για την αντιμετώπιση της αμβλυωπίας

Η αμβλυωπία αποτελεί μια διαταραχή της όρασης στην οποία ο ένας οφθαλμός (που αποκαλείται «τεμπέλικο μάτι») παρουσιάζει μειωμένη οξύτητα / ευκρίνεια, ακόμα και όταν διορθωθεί με γυαλιά ή φακούς επαφής, στην περίπτωση ύπαρξης διαθλαστικού σφάλματος (μυωπία, υπερμετρωπία κ αστιγματισμός). Η αμβλυωπία, που εκτιμάται ότι επηρεάζει το 1-5% του πληθυσμού – συχνά κατά την πρώιμη παιδική ηλικία, αποτελεί συνήθως τη συνέπεια της μειωμένης διέγερσης των «εγκεφαλικών» νευρώνων που δέχονται πληροφορίες από το «τεμπέλικο μάτι» για παρατεταμένο χρονικό διάστημα. Μπορεί επίσης να παρουσιαστεί όταν ο εγκέφαλος “αποκλείει” την οπτική επεξεργασία από το ένα μάτι για να αποφευχθεί η διπλή όραση, όπως συμβαίνει στον στραβισμό.

Τα γυαλιά Amblyz™  ή αλλιώς Γυαλιά Υγρών Κρυστάλλων (Liquid Crystal Glasses)  αποτελούν μία καινοτόμο μέθοδο αντιμετώπισης της αμβλυωπίας, με την οποία δίνεται πλέον η δυνατότητα στα παιδιά να αντικαταστήσουν την διαδικασία της κάλυψης του καλού οφθαλμού φορώντας μόνο τα γυαλιά τους, αποφεύγοντας έτσι τη χρήση αυτοκόλλητου επιδέσμου ή σταγόνων ατροπίνης. Είναι κατάλληλα για παιδιά ηλικίας μεταξύ 3-10 ετών και συστήνεται η καθημερινή χρήση τους για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Πώς, όμως, λειτουργούν τα γυαλιά αυτά;

Πρόκειται για ένα ηλεκτρονικό λεπτό διάφραγμα υγρών κρυστάλλων, ελεγχόμενο από μικροτσίπ κ ενσωματωμένο σε οφθαλμικούς φακούς, το οποίο «εφαρμόζεται» μπροστά από το «καλό» μάτι του παιδιού (ως μέσο κάλυψης), ενώ μπορεί παράλληλα να συνδυαστεί με φακούς οράσεως (για τη διόρθωση του διαθλαστικού σφάλματος). Το διάφραγμα υγρών κρυστάλλων αποτελείται από μεγάλα οργανικά μόρια τα οποία εκδηλώνουν ηλεκτρική  πολικότητα και αιωρούνται σε ένα υγρό gel. Όταν η ηλεκτρική τάση εφαρμόζεται στο διάφραγμα, ο χωρικός προσανατολισμός των μορίων μεταβάλλεται και η πολικότητα του φωτός περιστρέφεται. Το περιστρεφόμενο φως, έτσι, εμποδίζεται από την εξωτερική ταινία πόλωσης δημιουργώντας ένα «μαύρο» φακό.

Ο οπτικός έχει τη δυνατότητα να ενσωματώσει στο σκελετό Amblyz™ τους διορθωτικούς φακούς του παιδιού –εφόσον απαιτούνται – και να τον προσαρμόσει στο πρόσωπό του. Ακόμα είναι εκείνος ο οποίος θα προγραμματίσει κατάλληλα τον ηλεκτρικό μηχανισμό (μικροτσιπ) ώστε ο φακός να λειτουργεί ως κάλυπτρο τις ώρες που απαιτείται. Αυτό που χρειάζεται από τους γονείς είναι να φορτίζουν τη μπαταρία του μηχανισμού κάθε βράδυ.

Σε μία πρόσφατη μελέτη, που πραγματοποιήθηκε με σκοπό τη διερεύνηση της αποτελεσματικότητας και της ασφάλειας των Γυαλιών Υγρών Κρυστάλλων σε 24 παιδιά ηλικίας 4 – 8 ετών για διάστημα 9 μηνών, τα αποτελέσματα έδειξαν σημαντική βελτίωση στη μακρινή όραση (3,5 γραμμές σε κλίμακα logMAR, ~ 100% βελτίωση), αλλά και στην κοντινή, καθώς επίσης και σημαντική βελτίωση στη διόφθαλμη όραση. Σημαντικό εύρημα της μελέτης αποτέλεσε το υψηλό ποσοστό (92%) συμμόρφωσης που έδειξαν τα παιδιά σε αυτή τη μέθοδο αντιμετώπισης της αμβλυωπίας.

Τα πλεονεκτήματα των γυαλιών Amblyz™ σε σχέση με τις ήδη υπάρχουσες μεθόδους αντιμετώπισης της αμβλυωπίας είναι:

>  Ο περιοδικός αποκλεισμός του “καλού” ματιού δίνει τα περιθώρια ανάπτυξης της διόφθαλμης όρασης.

>  Εξασφαλίζει τη συμμόρφωση του παιδιού, γεγονός που αυξάνει τα ποσοστά επιτυχίας της θεραπείας.

>  Δεν απαιτείται τόσο στενή παρακολούθηση από τους γονείς, αρκεί τα παιδιά να φοράνε τα γυαλιά και οι γονείς να μεριμνούν για τη φόρτιση της μπαταρίας.

>  Απομακρύνει τον κίνδυνο περιθωριοποίησης του παιδιού από συνομήλικους.

Eνημερωθείτε σχετικά από το επιστημονικό προσωπικό του Optical House.

Όραση στην Παιδική ηλικία

Από τις πρώτες μέρες μετά τη γέννηση των παιδιών τους οι γονείς έχουν αρκετά ερωτήματα σχετικά με την όρασή τους, όπως για παράδειγμα πόσο καθαρά βλέπουν, αν εστιάζουν τα αντικείμενα που τους ενδιαφέρουν, αν αναγνωρίζουν πρόσωπα, γιατί προσηλώνουν πάντα στα μάτια των ανθρώπων κλπ… Η ανάπτυξη των λειτουργιών αντίληψης παρουσιάζει πολύ μεγάλη “πλαστικότητα” στην πρώιμη παιδική ηλικία (μέχρι 5 ετών) και για αυτό η αντιμετώπιση οποιουδήποτε προβλήματος στην όραση (π.χ αστιγματισμός, στραβισμός, ανισομετρωπία) είναι πιο αποτελεσματική σε αυτές τις ηλικίες ώστε να διασφαλιστεί η καλή οπτική λειτουργία του παιδιού στο υπόλοιπο της ζωής του.

Πρόσφατες έρευνες αποδεικνύουν ότι το περιβάλλον και κυρίως οι αυξημένες απαιτήσεις κοντινής εργασίας (σχολικά και πρόσθετα φροντιστηριακά μαθήματα, ηλεκτρονικά παιχνίδια και κινητά) σε συνδυασμό με την αποχή από δραστηριότητες (π.χ. αθλητικές) σε ανοιχτό χώρο, παίζουν σημαντικό ρόλο στα αυξημένα ποσοστά εμφάνισης της μυωπίας, η οποία συνήθως εμφανίζεται σε ηλικίες > 8 ετών. Στην Ελλάδα σήμερα το 30% των μαθητών δημοτικού και το 40-50% των μαθητών γυμνασίου εμφανίζουν μυωπία (βλ. εδώ), στοιχεία που δείχνουν ότι η εμφάνιση και ο βαθμός εξέλιξής της καθορίζεται στις σχολικές ηλικίες μεταξύ 6 και 12 ετών!

Επειδή είναι προφανές ότι η μειωμένη όραση έχει σημαντικές επιπτώσεις στην εκπαίδευση, και μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλή απόδοση και μειωμένη συμμετοχή στα μαθήματα, είναι απαραίτητο σε αυτές τις ηλικίες να πραγματοποιείται έλεγχος της όρασης των παιδιών ανά τακτά χρονικά διαστήματα.

 

Τα καταστήματα Optical House σε Ρόδο και Ηράκλειο αφιερώνουν μία ολόκληρη εβδομάδα στα παιδιά! Κάντε like στη σελίδα μας στο Facebook (https://www.facebook.com/OpticalHouseGR?ref=tn_tnmn) και πείτε μας γιατί το δικό σας παιδί αγαπάει τα γυαλάκια του. Το σχόλιο με τα περισσότερα likes κερδίζει ένα ζευγάρι παιδικών γυαλιών ηλίου από κάθε κατάστημα!

Επιπλέον, για όλη την εβδομάδα από Δευτέρα 5 έως και Σάββατο 10 Μαΐου όλα τα είδη μας που αφορούν την παιδική όραση θα τα βρείτε με έκπτωση 30%.

Μία εβδομάδα για τα πιο σημαντικά πρόσωπα στη ζωή μας, τα παιδιά μας…